LEKE's moestuin

Bieslook De bladeren van bieslook smaken fris met een milde uiensmaak. In de Nederlandse keuken kom je bieslook vooral tegen in salades en dressings. Toch past het kruid in meer gerechten. Zo wordt het in de Chinese keuken gebruikt bij vlees- of visgerechten, maar ook in sauzen en als garnering.
Bonenkruid De smaak van bonenkruid is overheersend, kruidig en peperachtig. De eenjarige soort is wat minder pikant. Bonenkruid geeft smaak aan - de naam zegt het al - bonengerechten. Verder wordt het in de Nederlandse keuken ook wel in soepen, goulash en komkommersalade gedaan. Men gebruikt bonenkruid om forel, salami, mierikswortelsaus, bitters en versterkende wijn smaak te geven. Het maakt ook deel uit van de kruidenmix provenciale kruiden
Citroen melisse Het blad van citroenmelisse wordt vooral vers gebruikt en smaakt ook echt citroenachtig. De bladeren kunnen in vele gerechten worden gebruikt. Denk aan salades, sauzen en vis- en kipgerechten in de Griekse keuken. In de typisch Nederlandse keuken kom je de blaadjes van citroenmelisse tegen in o.a. mayonaise, haring in het zuur en fruitgerechten. De bladeren geven verder smaak aan oliën, azijn en likeur. De thee van citroenmelisse is erg geliefd en wordt van de bladeren gezet. Thee van melisse is kalmerend en opwekkend en zou ook hoofdpijn en misselijkheid verzachten.
Dille De smaak van dille is fris maar overheersend. Gedroogde dille is vaak minder lekker, daar zit gauw een bijsmaakje aan. Dillezaad is zacht, zoet en kruidig en doseer je met mate. De fijnste smaak zit in de verse, onrijpe, groene zaadhoofden. Deze hoofdjes geven smaak aan dille-inmaak, azijn en aardappelsalade. Onrijpe schermen en bladeren zijn smaakmakers van zure room, yoghurtgerechten, sauzen, salades, vlees en vis. De zaden zijn mineraalrik en geschikt voor een zoutarm dieet. Deze zaden worden vooral in Scandinavië en Oost-Europa (pittige en zoete gerechten) gebruikt. In de Nederlandse keuken worden de zaden gebruikt in groentes, soepen, salades, sauzen en gestoofde vis. De zaden bevorderen de spijsvertering. Een aftreksel van de zaden vermindert de hik, buikpijn, slapeloosheid en winderigheid
Kamille Van de (gedroogde) bloemen van echte kamille zet men thee. Kamillethee heeft een zenuwstillende en kalmerende werking. Het verlicht indigestie, misselijkheid en slapeloosheid. De bloemen bevatten veel mineralen en vitamine A.
Een extract van echte kamille verzacht zenuwspanningen, spijsverteringsproblemen en ontstoken ingewanden. Cosmetisch gezien wordt kamille op verschillende manieren gebruikt. Zo verminderen gebruikte theezakjes en bloemencrème ontsteking en wallen onder de ogen. Bovendien werken ze als een kompres op wonden en exceem. Om het haar te blonderen en te verzorgen kun je een bloemenafkooksle maken. Kamille in het bad verzacht en bleekt beschadigde huid door zon of wind.
Koriander Korianderbladeren en -zaden worden veel gebruikt in de Aziatische keuken. Het blad smaakt fris, overheersend en de zaden mild. De zaden hebben een zoete geur.Koriander past in vele gerechten. In de Indiase keuken gebruikt men de bladeren bijvoorbeeld in soepen, sauzen en salades. Korianderblad is ook zeer goed te gebruiken als garnering. De poeder, oftewel gemalen koriander zaden, worden in de Indiase keuken gebruikt in soepen, sauzen en marinades; zowel in zoete als pikante gerechten. In de Indonesische keuken gebruikt men koriander in rijsttafelgerechten, veelal in combinatie met komijn. Korianderzaad kun je het beste licht roosteren in een droge koekenpan en daarna te kneuzen om de smaak tot zijn recht te laten komen. De zaden worden o.a. in marinades en stoofgerechten toegevoegd, maar ook in likeur, ratatouille en curry. Koriander is vaak standaard onderdeel van het kruidenmengsel kerrie en de Nederlandse kruidenmix koekkruiden. Ook de stengels van koriander zijn eetbaar, die bij bonen en soep worden gebruikt. Verse wortel (scherp van smaak) in curry.
Laurier De smaak van laurier komt sterk naar voren in het bekende laurierdropje. Laurier bladeren worden toegevoegd aan bouquet garni, marinades, paté, soep en stoofpotten. Laurier blad wordt niet (heel) gegeten, aangezien ze hard blijven. Laurier is ook in poedervorm te koop, als gedroogd en vermalen laurierblad. Deze laurierpoeder gebruikt men o.a. in de Turkse keuken in combinatie met lamsvlees.
Lavendel Op de bloemen van lavendel zitten de meeste oliekliertjes. De bloemen worden gebruikt in jam, azijn, snoepjes, room en Provençaalse stoofpotten. Het kruid lavendel is dan ook (traditioneel) onderdeel van het kruidenmengsel Provenciaal kruiden. De bloemen worden ook gesuikerd ter decoratie gebruikt. Lavendel thee en bloemenwater
Je kunt goed thee zetten van lavendel. Hiertoe laat je een theelepel bloemen (meer of minder afhankelijk van je eigen smaak) enkele minuten trekken. Lavendel thee werkt ontspannend en wordt gebruikt tegen angst, hoofdpijn, winderigheid, misselijkheid, duizeligheid en slechte adem. Bloemenwater zorgt voor een snelle vernieuwing van de huidcellen en werkt ontsmettend bij acne. De geur van de gedroogde bloemen blijft lang sterk. Ze worden dan ook vaak gebruikt in kruidenbuiltjes en potpourri. Het schijnt dat takjes lavendel met bloemen een afweermiddel tegen vliegen vormen.
Munt Is een smaakmaker in sauzen, azijn, groentes, desserts en drankjes. Verder worden de blaadjes gekonfijt. De smaak van verse munt is pepermuntachtig. Gedroogde munt is enigszins muf. In de Engelse keuken gebruikt men het in sauzen en stoofgerechten. In de Griekse keuken eveneens in sauzen en meegestoofd met lams- en schapenvlees. In de Indiase keuken wordt munt in dranken en chutneys gebruikt. In de Turkse keuken in soepen en salades. Citroenmunt wordt specifiek bij kip en in vruchtensalades en dranken toegevoegd. Witte munt smaakt ook erg lekker in vruchtensalades. Rode raripilamunt heeft een zachte smaak en past goed in salades, desserts en wederom weer dranken.
Muntthee is zeer geliefd in de Arabische wereld. De verkoelende bladthee van akkermunt verzacht verkoudheid met koorts en reisziekte. Munt geeft smaak aan inmaak, sigaretten, drank, tandpasta en medicijnen. De muntsoorten zijn stimulerend, bevorderen de spijsvertering en verminderen winderigheid. Pepermunt heeft bovendien nog vele andere eigenschappen: is antiseptisch, antiparasitair, antiviraal en heeft zweetopwekkende eigenschappen.
Marjolein Echte marjolein smaakt fris, zoetig en tegelijkertijd gekruid. Echte marjolein heeft een zachtere smaak dan oregano. Het kruid maakt traditioneel onderdeel uit van de Provenciaalse kruidenmix. Een andere benaming voor echte marjolein is majoraan.
Marjolein wordt gebruikt in salades, soepen, sauzen, vlees, aardappelgerechten, kaas en likeur. Wat specifieker kom je het kruid zoal tegen in tomatengerechten, ragouts en gebraden wild. Het blad van marjolein kun je zowel vers als gedroogd gebruiken en geurt heerlijk in gerechten. Thee van majoraan verlicht hoofdpijn, verkoudheid en kalmeert de zenuwen. Verder bevordert het de spijsvertering, Men doet de aromatische bladeren in geurzakjes en lotions.
Peterselie Het blad en de stengels van peterselie zijn vitamine- en mineraalrijk. Men doet de blaadjes en stengels (zowel vers als gedroogd) in salades en pikante gerechten. Het blad maakt onderdeel uit van het klassieke bouquet garni. Verder kun je het in allerlei denkbare vlees- en visgerechten, bij groentes, zuivel, eieren en in sauzen gebruiken. Peterselie en dan met name de krulpeterselie wordt vaak als garnering gebruikt. In het Midden Oosten eet men de bladeren als groente. De wortel wordt in soepen en stoofpotten gebruikt. Peterseliewortel heeft een pittige peterseliesmaak en kan als groente gekookt worden. Als je een knoflookrijke maaltijd hebt gegeten, helpt het om na de tijd te kauwen op bladeren van peterselie, dit verfrist de adem.
Rozemarijn De smaak van van het kruid rozemarijn is mild, maar snel overheersend. Het is een oud keukenkruid, dat vooral in Italiaanse gerechten goed past. Het smaakt lekker in vleesgerechten (zoals varkens- en lamsvlees), groenten, soepen en salades. Rozemarijn is ook zeer geschikt bij schelp- en schaaldieren. Het kruid kan goed meegebakken of -gebraden worden zonder dat de smaak verloren gaat. Je komt rozemarijn ook tegen in stoofschotels. Rozemarijn is onderdeel van de traditionele samenstelling van het kruidenmengsel Provençaalse kruiden. In de Nederlandse keuken strooit men graag rozemarijn over aardappels. De bladeren helpen bij de vertering van vet en worden in afslankproducten gebruikt. Ze zijn ontsmettend en helpen bij het bewaren van voedsel. Rozemarijn zorgt voor een betere doorbloeding en verzacht daarmee gewrichtspijn. Het stimuleert de doorbloeding. De gedistilleerde olie van de bloeiende toppen stimuleert dan ook het centrale zenuwstelsel en de bloesomloop. Deze rozemarijn olie verlicht spierpijn, is versterkend en werkzaam tegen bacteriën en schimmels.
Salie De bladeren van salie zijn zeer scherp van smaak (niet te verwarren met "heet") en worden spaarzaam toegevoegd aan gerechten. Gedroogde salie is nog sterker van smaak dan verse. Het helpt bij de vertering van bijvoorbeeld vet vlees.
Salie wordt gebruikt in vulling voor gevogelte, lams- en varkensvlees, salades, soepen en eiergerechten. In de Amerikaanse keuken snippert men het door de aardappelpuree. De bloemen kunnen in de sla gebruikt worden. (Gedroogde) salie is ook wel onderdeel van het kruidenmengsel Provençaalse kruiden. Van de bloemen van salie trekt men een lichte, balsemachtige thee. De thee van het blad is een ontsmettend middel voor zenuwen en bloed. Bovendien werd vroeger salie meegekookt met melk. Dit heet ook wel saliemelk en werd als geneeskrachtig en rustgevend beschouwd. Als je het blad over je tanden wrijft, schijnen ze witter te worden. Salie bevat hormoonachtige stoffen die bij onregelmatige menstruatie en de overgang kunnen helpen.
Tijm Echte tijm is onderdeel van het bouquet garni. Het kruid is dan ook zeer geschikt om lang mee te laten sudderen in stoofpotten en bij vlees. Je kunt het goed in marinades en sauzen gebruiken. De smaak van het kruid is typisch mediterraan. Echte tijm is ook onderdeel van het kruidenmengsel Provençaalse kruiden. Het kruid kan worden gebruikt bij depressies, verkoudheid, spierpijn en ademhalingsproblemen. Onderzoek heeft aangetoond dat tijm het afweermechanisme versterkt. Men kent het kruid vaak om zijn slijmoplossende werking. Het heeft ook een sterke anti-bacteriële en schimmelwerende werking, bovendien bevordert het de spijsvertering.

Goudsbloem, Rode Zonnehoed staan ook nog in mijn tuin maar niet in de kruidentuin. Kruiden blijven mij inspireren en het liefst had ik er nog veel meer. Maar dat komt nog wel.. Volgend jaar krijgen we eerst een boomgaard met hoogstam fruitbomen (kado van de buren voor ons huwelijk!) En ik wil meerdere struiken planten, honingbes, apothekersroos, japanse wijnbes. Heel wat plannen! Nu al zin in komend jaar !

Je zult het niet geloven maar tot gisteren bloeiden mij peultjes nog ! We hebben nog 1 keer mogen genieten van de peultjes en dat in december. Ongelovelijk

Dit is mijn gezaaide prei en rechts nog een bloeiend viooltje. Prei komt de winter natuurlijk wel zonder problemen door.

En dit zijn lekkere spruitjes, jammer genoeg zijn niet alle kooltjes zo mooi geworden. Ik had nog al "last" van de koolvlinder / rupsjes, kun je ook nog wel zien op de foto. Maar toch eigen spruitjes blijven een aanrader, zo lekker.

Deze bladeren zijn van de (2 jarige) winterbrocolli. Hopelijk komt komend voorjaar de brocolli te voorschijn ... Ben benieuwd. De plant zelf groeit in ieder geval goed.

De rucola bleef mij ook verbazen, het groeit maar door en blijft heerlijk smaken. De laatste salade hebben wij dan ook nog vorige week gegeten.

Afgelopen nacht was het hier -7 graden dus nu zullen veel planten wel vergaan, zoals de peultjes, rucola en de bosuitjes. Sommige kruiden had ik reeds afgedekt met wat stro, de rozemarijn en laurier, welke vorige winter niet geheel vorst ongevoelig bleken te zijn. Ik heb mijn peterselie plantje gedeeld en een stuk in mijn kas neergezet maar bij -7 is het in mijn onverwarmde kas ook vast te koud geworden. Mijn marjolein zal zich moeten bewijzen of deze de winter doorstaat.. Ik wist niet dat je winterharde en niet-winterharde soorten hebt...dus weet ik ook niet welke ik nu heb. Verdere WEL winterharde kruiden in mijn tuin: bieslook - citroenmelisse - lavas - munt -oregano - tijm - salie -koriander - dille - wijnruit - lavendel.

Mmm, ik zal eens een blogje schrijven welke kruiden ik allemaal heb, zijn er best veel geworden.